Manastır · Kars
Lelusi Manastırı
Lelusi Manastırı (Gürcüce: ლელუსის მონასტერი), tarihsel Palakatsio bölgesinde, günümüzde Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı Taşbaşı köyünün sınırları içinde eski Gürcü manastırıdır. Manastırın adı, ortadan kalkmış olan Lelusi köyünden gelir.
Tarihçe
Lelusi köyü ile Lelusi Manastırı'nın bulunduğu Palakatsio bölgesi, tarihsel Gürcistan'ın bir parçasıydı. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Lelusi (ლელუსი) Gürcüce bir yer adı olup "kamış" anlamındaki "leli" (ლელი) kelimesinden türemiştir. Lelusi köyü de Çıldır Gölü kıyısında, kamışların büyüdüğü bataklık alanı da kapsayan bir alanda bulunuyordu. Osmanlıca idaresinin 1595 tarihinde gerçekleştirdiği tahrirde Lelusi köyü, Lelus / Lilus (لیلوس) şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada bu yerleşim, Gürcistan Vilayeti içinde Çıldır livasının Canbaz nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 10 Hristiyan haneden oluşuyor ve hane reisleri Gürcü adları taşıyordu. Lelusi adının Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde geçmemesi, bu yerleşimin daha önce ortadan kalktığını göstermektedir. Lelusi Manastırı'nın da Osmanlı döneminden önce inşa edilmiş ve Osmanlı döneminde yıkılmış olmalıdır.
Kalıntılar
Günümüzde tamamen yıkılmış olan Lelusi Manastırı'nın kalıntıları, Taşbaşı köyünün kuzeyinde, Çıldır Gölü'nün kıyısında ve ortadan kalkmış olan Lelusi köyünün güney kısmında bulunmaktadır. Manastırın ana kilisesinin duvarlarının temel seviyesindeki bazı kısımları bugüne ulaşmıştır. Ancak bu izlerden kilisenin planını çıkarmak mümkün olmamıştır. Bununla birlikte apsisin yuvarlak formu seçilebilmektedir. Çevrede kireç harçlı duvar parçaları tespit edilmiştir. Kilisenin kuzeyine bitişik başka bir yapının temel seviyesindeki duvar hatları da fark edilmektedir. Kilise yüksekçe bir yerde inşa edilmiş olup bu alanın dış hatları boyunca da duvar kalıntıları bulunmaktadır. Bu kalıntıların manastırı çevreleyen surlar olduğu tahmin edilmektedir. Bu yapının birkaç metre güneyinde büyükçe bir yapının (33x14 m) izleri vardır. Dikdörtgen yapı temeline kadar yıkılmış olup sadece duvar hatları fark edilmektedir. Bu yapının güneydoğu köşesine bitişik halde yuvarlak bir yapının bulunduğu anlaşılmaktadır. Bunun batısında dikdörtgen planlı bir yapının izleri tespit edilmiştir. Duvarın kalınlığı 1,5 metredir. Bu yapının yanında bir mezarlık bulunuyordu. Burada bir kvacvarinin kaidesi günümüze ulaşmıştır. Köylüler kalıntıların bulunduğu alanı "Kilise", büyük yapının bulunduğu yeri ise, "Manastır" olarak adlandırmaktadır.
Kaynak: Vikipedi (yeni sekmede) (metin CC BY-SA 4.0), konum: Wikidata.
Konum ve yol tarifi
Kars'da gezilecek diğer yerler
Ören yeri · Kars
Ani
Ani (Ermenice: Անի, Latince: Abnicum), Kars'ın güneydoğusunda, Arpaçay boyunda bulunan ören yeridir. Demir Çağı'ndan beri önemli bir yerleşim merkezi olan Ani…
Foto: Héctor Ochoa 'Robot8A', CC BY-SA 4.0
Göl · Kars
Çıldır Gölü
Çıldır Gölü, Ardahan ve Kars il sınırları içerisinde kalan bir göldür. Eskiden Palakatsio Gölü olarak adlandırılıyordu. Çıldır Gölü, 123 km2 alanı ile Doğu…
Foto: NASA, Public domain
Cami · Kars
Ani Katedrali
Ani Katedrali adı verilen Meryem Ana Kilisesi (Ermenice: Անիյի Մայր Տաճար, Aniyi Mayr Dacar), 989 yılında İstanbul'daki Ayasofya'nın kubbesini onaran mimar…
Foto: Antonio, CC BY 2.0
Kilise · Kars
Kümbet Camii
Kümbet Camii ya da Havariler Kilisesi (Ermenice: Սուրբ Առաքելոց Եկեղեցի Surb Arakelots' yekeğets'i), Kars'ta yer alan tarihi bir yapı. 10. yüzyılda Ermenilerin…
Foto: Herbert Frank from Wien (Vienna), AT, CC BY 2.0
Manastır · Kars
Beşkilise
Beş Kilise veya Khıdskonk (Ermenice: Խծկոնք Xc'konk' ), Ani'nin yaklaşık 25 km güneybatısında, Digor ilçe merkezine yakın vadinin içinde üç kaya çıkıntısı…
Foto: Research on Armenian Architecture (first published before 1920), Public domain
Cami · Kars
Menuçihr Camii
Menûçihr Camii, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'na siyasî olarak bağlı Şeddadi emirlerinden Menuçehr bin Şavur tarafından inşa ettirdiği söylenen, Türklerin…
Foto: Francesco Bini, CC BY-SA 4.0
Kilise · Kars
Mren Katedrali
Mıren Katedrali veya Ğoşavank (Ermenice: Մրենի տաճար Mreni Taçar), 7. yüzyılında kurulmuş ve Kars (eskiden Ermenice Gars)'daki Arpaçay ırmağı'nın 1,5 kilometre…
Foto: Dominik Matus, CC BY-SA 4.0
Kilise · Kars
Tekor Bazilikası
Tekor Bazilikası veya Aziz Sargis Kilisesi (Ermenice: Տեկորի տաճար Tegori Dacar), 5. yüzyılda inşa edilmiş Ermeni kilisesidir. Kilisenin kalıntıları, önceden…
Foto: Unknown author Unknown author, Public domain
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.