Kilise · Kars
Çala Kilisesi (Arpaçay)
Çala Kilisesi (Gürcüce: ჭალის ეკლესია; okunuşu; "ç'alis eklesia"), Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı ve eski adı Çala olan Doğruyol köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Köyün merkezinde yer alan ve Meryem Ana'ya adanmış olan kilise, Tao-Klarceti bölgesinde, taş bezeme açısından başta gelen yapılar arasında yer alır.
Tarihçe
Çala Kilisesi'nin bulunduğu Çala köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Palakatsio'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında ele geçirmiştir. Bu tarihte köy, 10. yüzyılda inşa edilmiş bir kiliseye sahipti. Osmanlı idaresinin 1595 tarihli tahrir defteri üzerinden Çala'nın Osmanlıların eline geçmesiyle boşaldığı ve kilisenin cemaatsiz kaldığı anlaşılmaktadır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezmiş olan Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, Çala Kilisesi'nin köyün tam ortasında kubbesiz büyük bir kilise olduğunu, dış kısmında Hutsuri alfabesiyle Gürcüce yazıt bulunduğunu yazmıştır. Çala Kilisesi bu sırada köyde yaşayan Karapapaklar tarafından cami olarak kullanılıyordu.
Mimari
Çala Kilisesi, günümüze büyük ölçüde sağlam ulaşmıştır. Tek nefli büyükçe bir yapı olan kilise, yarım daire formunda derin bir apsise sahiptir. Apsisin yanlarında odalar bulunur. Kilisesin ana mekânı pilasterlerle üçe ayrılmıştır. Kilisenin cephesi de pilaster ve kemerlerle üçe bölünmüştür ve ortadaki bölüm daha yüksektir. Dolgu duvar tekniğiyle inşa edilmiş olan Çala Kilisesi’nin duvar yüzeyleri düzgün kesme taşlarla kaplıdır. Çala Kilisesi, bir süre cami olarak da kullanılmış, daha sonra bu kiliseye bitişik biçimde bir cami inşa edilmiştir. Çala Kilisesi'nın Gürcüce yazıtı 1902 yılında Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, daha sonra da Konstantine Martvileli tarafından tespit edilmiştir.
Yazıt
ქ. ყ(ოვლა)დწ(მიდა)ო ღ(მრ)თ(ი)სმშ(ო)ბ(ე)ლო, შეიწყ(ა)ლე მ(ი)რტ(ა)დ. Çeviri: "Tanrı'nın En Aziz Annesi, Mirtad'a merhamet et"
Kaynak: Vikipedi (yeni sekmede) (metin CC BY-SA 4.0), konum: Wikidata.
Konum ve yol tarifi
Kars'da gezilecek diğer yerler
Ören yeri · Kars
Ani
Ani (Ermenice: Անի, Latince: Abnicum), Kars'ın güneydoğusunda, Arpaçay boyunda bulunan ören yeridir. Demir Çağı'ndan beri önemli bir yerleşim merkezi olan Ani…
Foto: Héctor Ochoa 'Robot8A', CC BY-SA 4.0
Göl · Kars
Çıldır Gölü
Çıldır Gölü, Ardahan ve Kars il sınırları içerisinde kalan bir göldür. Eskiden Palakatsio Gölü olarak adlandırılıyordu. Çıldır Gölü, 123 km2 alanı ile Doğu…
Foto: NASA, Public domain
Cami · Kars
Ani Katedrali
Ani Katedrali adı verilen Meryem Ana Kilisesi (Ermenice: Անիյի Մայր Տաճար, Aniyi Mayr Dacar), 989 yılında İstanbul'daki Ayasofya'nın kubbesini onaran mimar…
Foto: Antonio, CC BY 2.0
Kilise · Kars
Kümbet Camii
Kümbet Camii ya da Havariler Kilisesi (Ermenice: Սուրբ Առաքելոց Եկեղեցի Surb Arakelots' yekeğets'i), Kars'ta yer alan tarihi bir yapı. 10. yüzyılda Ermenilerin…
Foto: Herbert Frank from Wien (Vienna), AT, CC BY 2.0
Manastır · Kars
Beşkilise
Beş Kilise veya Khıdskonk (Ermenice: Խծկոնք Xc'konk' ), Ani'nin yaklaşık 25 km güneybatısında, Digor ilçe merkezine yakın vadinin içinde üç kaya çıkıntısı…
Foto: Research on Armenian Architecture (first published before 1920), Public domain
Cami · Kars
Menuçihr Camii
Menûçihr Camii, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'na siyasî olarak bağlı Şeddadi emirlerinden Menuçehr bin Şavur tarafından inşa ettirdiği söylenen, Türklerin…
Foto: Francesco Bini, CC BY-SA 4.0
Kilise · Kars
Mren Katedrali
Mıren Katedrali veya Ğoşavank (Ermenice: Մրենի տաճար Mreni Taçar), 7. yüzyılında kurulmuş ve Kars (eskiden Ermenice Gars)'daki Arpaçay ırmağı'nın 1,5 kilometre…
Foto: Dominik Matus, CC BY-SA 4.0
Kilise · Kars
Tekor Bazilikası
Tekor Bazilikası veya Aziz Sargis Kilisesi (Ermenice: Տեկորի տաճար Tegori Dacar), 5. yüzyılda inşa edilmiş Ermeni kilisesidir. Kilisenin kalıntıları, önceden…
Foto: Unknown author Unknown author, Public domain
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.