Kilise · Kars
Çengilli Kilisesi
Çangli Kilisesi (Gürcüce: ჩანგლის ეკლესია: okunuşu: "çanglis ek'lesia"), Kars ilinin Kağızman ilçesinin Çengilli köyünün merkezinde bulunan Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir. Ermenice Eğeknamor Manastırı (Եղեգնամոր վանք / Eğegnamor vank) ve köyün bugünkü adından dolayı Çengelli Kilisesi olarak da bilinir.
Tarihçe
Çangli Kilisesi'nde 1030 yılına ait Gürcüce yazıt, buradan bir manastır olarak söz etmektedir. Ancak bu yazıt Fransız Oryantalist Marie-Félicité Brosset tarafından 1362 yılına ait bir yazıt gibi yayımlanmıştır. Kilise daha sonra Ermeniler tarafından kullanılmıştır. Nitekim 20. yüzyılın başlarında bölgeyi gezmiş olan Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili 1907 yılında Çangli'nin büyük bir Ermeni köyü olduğunu yazar. Bugün kilise köylüler tarafından ortak ahır olarak kullanılmaktadır.
Mimari
Ekvtime Takaişvili 1907 yılında kiliseyi ölçüp tanımlamıştır. Verdiği bilgiye göre Çangli Kilisesi'nin dışından uzunluğu 15,8 metre, genişliği 9,18 metre ve yüksekliği 26,7 metredir. Haç planlı kilisenin batı haç kolu, doğu haç koluna göre daha uzundur. Kilisenin inşasında siyah volkanik taşlar kullanılmıştır. Üç nefli bir yapı olan kilisenin batı, güney ve kuzey cephelerinde olmak üzere üç adet giriş kapısı bulunmaktadır. Bununla birlikte Takaişvili'nin tespit ettiği sırada iki kapı doldurulmuş ve sadece güney kapısı açık tutulmuştu. Nerses Sargisyan ve Marie-Félicité Brosset Çangli Kilisesi'nin duvarlarında dört adet Gürcüce yazıt bulunduğu yazmışlardır. Oysa Gürcüce sadece iki adet yazıt bulunmaktadır. Birinci yazıt batı kapısının alınlığında Gürcü alfabesinin Asomtavruli karakterleriyle oyulmuştur. Bu yazıt sağdaki kapıya doğru devam ettiği için Sargisyan bunu ayrı bir yazıt sanmıştır. Güney cephesinde bulunan iki satırlık ikinci yazıt da Gürcü alfabesinin Asomtavruli karakterleriyle oyulmuştur. Bu yazıtlar Takaişvili tarafından açıklamalı biçimde okuyup yayımlamış, Marie-Félicité Brosset'nin yazıtları okuma hatası sonucunda yanlış tarihlendirdiğini belirtmiştir. Bu iki yazıt ayrıca yakın dönemde başka araştırmacılar tarafından da okunup yayımlanmıştır.
Kaynak: Vikipedi (yeni sekmede) (metin CC BY-SA 4.0), konum: Wikidata.
Konum ve yol tarifi
Kars'da gezilecek diğer yerler
Ören yeri · Kars
Ani
Ani (Ermenice: Անի, Latince: Abnicum), Kars'ın güneydoğusunda, Arpaçay boyunda bulunan ören yeridir. Demir Çağı'ndan beri önemli bir yerleşim merkezi olan Ani…
Foto: Héctor Ochoa 'Robot8A', CC BY-SA 4.0
Göl · Kars
Çıldır Gölü
Çıldır Gölü, Ardahan ve Kars il sınırları içerisinde kalan bir göldür. Eskiden Palakatsio Gölü olarak adlandırılıyordu. Çıldır Gölü, 123 km2 alanı ile Doğu…
Foto: NASA, Public domain
Cami · Kars
Ani Katedrali
Ani Katedrali adı verilen Meryem Ana Kilisesi (Ermenice: Անիյի Մայր Տաճար, Aniyi Mayr Dacar), 989 yılında İstanbul'daki Ayasofya'nın kubbesini onaran mimar…
Foto: Antonio, CC BY 2.0
Kilise · Kars
Kümbet Camii
Kümbet Camii ya da Havariler Kilisesi (Ermenice: Սուրբ Առաքելոց Եկեղեցի Surb Arakelots' yekeğets'i), Kars'ta yer alan tarihi bir yapı. 10. yüzyılda Ermenilerin…
Foto: Herbert Frank from Wien (Vienna), AT, CC BY 2.0
Manastır · Kars
Beşkilise
Beş Kilise veya Khıdskonk (Ermenice: Խծկոնք Xc'konk' ), Ani'nin yaklaşık 25 km güneybatısında, Digor ilçe merkezine yakın vadinin içinde üç kaya çıkıntısı…
Foto: Research on Armenian Architecture (first published before 1920), Public domain
Cami · Kars
Menuçihr Camii
Menûçihr Camii, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'na siyasî olarak bağlı Şeddadi emirlerinden Menuçehr bin Şavur tarafından inşa ettirdiği söylenen, Türklerin…
Foto: Francesco Bini, CC BY-SA 4.0
Kilise · Kars
Mren Katedrali
Mıren Katedrali veya Ğoşavank (Ermenice: Մրենի տաճար Mreni Taçar), 7. yüzyılında kurulmuş ve Kars (eskiden Ermenice Gars)'daki Arpaçay ırmağı'nın 1,5 kilometre…
Foto: Dominik Matus, CC BY-SA 4.0
Kilise · Kars
Tekor Bazilikası
Tekor Bazilikası veya Aziz Sargis Kilisesi (Ermenice: Տեկորի տաճար Tegori Dacar), 5. yüzyılda inşa edilmiş Ermeni kilisesidir. Kilisenin kalıntıları, önceden…
Foto: Unknown author Unknown author, Public domain
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.