İçeriğe geç
bulvebil
İzmir

Ören yeri · Gaziantep

Dülük

Dülük
Fotoğraf: Marsupium, CC BY 4.0

Dülük, Dolikhe ya da Doliche, (Grekçe: Δολίχη; Ermenice: Տլուք, romanize: Tlukʿ), Tulupa, Gaziantep'in Şehitkamil ilçesinde aynı isimli mahallede bulunan bir antik kenttir. Dülük, Türkiye'nin hâlâ yaşanılan en eski kentidir. Bu kentte Bakır Çağı'ndan kalma eserlere ve bilinen en eski matematik işlemlerine rastlanmıştır. Dülük, tarih boyunca sırayla Hititler, Medler, Asurlular, Persler ve Büyük İskender arasında el değiştirip durmuştur. Yakınlarına Antiochia ad Taurum (bugün Gaziantep) adlı bir kentin kurulması ile bu kent önemini yitirmeye başlamış ve bugünkü hâlini almıştır. Dülük; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken, 2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur.

Hitit dönemi

Hitit döneminde, Akdeniz'i Mezopotamya'ya bağlayan yol üzerinde önemli bir durak noktasıydı. Aynı zamanda bir dini merkezdi ve Hitit tanrısı Teşup'un kutsal alanı köyün hemen kuzeyinde bulunuyordu.

Hellenistik Dönemde Doliche

Hellenistik dönemde Doliche'nin varlığı, yazılı kaynaklarda 2. yüzyıldan önce pek geçmez. Ancak, Doliche'nin ilk koloni nüfusunun Tesalya'daki aynı adlı şehirden geldiği tahmin ediliyor. Rodos amfora kulplarının bulunması, MÖ 3. ve 2. yüzyıllarda Ege Denizi ile bağlantılar olduğunu düşündürüyor. Seleukoslar, yerel fırtına tanrısı kültünü, Baal ile özdeşleştirerek Zeus Dolichenus olarak benimsediler. Bu dönemde Doliche, Germanicia'dan Zeugma'ya giden yol üzerinde küçük bir şehirdi. Doliche'nin bir dönem antik Kürrhistik bölgesine ait olduğu düşünülüyordu. Yaklaşık 35 yıl boyunca Kommagene Krallığı tarafından yönetildi. Antiochus Theos tarafından yönetildikten sonra, MÖ 31 gibi erken bir tarihte Roma'nın Suriye eyaletine dahil edilmiş olabilir.

Roma dönemi

Kommagene Krallığı, MS 72 yılında kesin olarak Roma İmparatorluğu'na ilhak edildi ve Roma'nın Suriye eyaletine dahil edildi. Roma egemenliği altında, Doliche de Suriye eyaletinin bir parçası olan Kommagene bölgesinde kaldı. Daha sonra bu bölge, sırasıyla Coele-Suriye ve nihayetinde Syria Euphratensis eyaletlerinin bir parçası oldu. Jupiter Dolichenus kültü, MS 2. yüzyılın ortalarından 3. yüzyılın ortalarına kadar, özellikle Roma ordusu içinde yaygınlaştı. Jupiter Dolichenus'a adanmış birçok dini anıtta, ondan "Kommagene Tanrısı" olarak bahsedilmesi dikkat çekicidir. Doliche, Marcus Aurelius döneminden Caracalla dönemine kadar kendi sikkelerini basmıştır. Kentteki arkeolojik buluntular arasında bir yeraltı Mithra Tapınağı, kaya mezarları ve devasa kaya bloklarının üretildiği taş ocakları bulunmaktadır. Atinalı Apollonius'un takipçisi olan Marcianus (Grekçe: Μαρκιανὸς) da Doliche'liydi. 2014 yılında Münster Üniversitesi'nden bir grup Alman arkeolog, Doliche'de 2010 kazıları sırasında ortaya çıkarılan Orta Çağ manastırı Mar Solomon kalıntıları arasında, daha önce bilinmeyen bir Demir Çağı tanrısını tasvir eden bir stelin bulunduğunu duyurdu. Manastırın varlığı, Haçlı Seferleri döneminde kullanıldığına dair yazılı kayıtlardan biliniyordu. Münster Üniversitesi'nin Küçük Asya Araştırma Merkezi, Engelbert Winter ve Michael Blömer yönetiminde Jupiter Dolichenus'un ana kutsal alanında kazı çalışmaları yürütmektedir. Bu çalışmalar, Alman Araştırma Vakfı (Deutsche Forschungsgesellschaft, DFG) tarafından desteklenmektedir. Uluslararası ekip arkeologlar, tarihçiler, mimarlar, konservatörler, arkeozooloji uzmanları, coğrafi bilgi bilimcileri ve kazı işçilerinden oluşmaktadır. Winter'ın kutsal alandaki saha çalışmaları 2001 yılına dayanmaktadır.

Orta Çağ'da Stratejik Bir Merkez

Bölgenin önemli şehirlerini birbirine bağlayan yolların kesişim noktasındaki konumu sayesinde stratejik bir öneme sahip olan Dülük, Müslüman fetihlerinin ilk yıllarında İyaz bin Ganm tarafından ele geçirildi. Böylece, yeni kurulan İslam Halifeliği'nin Bizans İmparatorluğu'na karşı bir sınır karakolu haline geldi ve Harun Reşid döneminden sonra tahkim edilmiş sınır bölgesi (el-Avasım) içinde yer aldı. 10. yüzyılın ortalarında, yeniden güçlenen Bizans ile Seyfü'd Devle'nin Hamdanid emirliği arasındaki çatışmalarda rol oynadı ve 962'de Bizanslılar tarafından geri alındı. Şehir, Haçlı Seferleri sırasında tekrar bir savaş alanı haline geldi ve 1155'te Halep Atabeyi Nûreddin Mahmud Zengî tarafından kesin olarak ele geçirilene kadar bu durum devam etti. O zamana gelindiğinde, önemi azalmış, kalesi harabeye dönmüş ve bir zamanlar müreffeh olan şehir küçük bir köye dönüşmüştü. Haçlı Seferleri sırasında şehir Tulupa olarak adlandırıldı ve Haçlı Urfa Kontluğu'nun bir parçasıydı.

Kaynak: Vikipedi (yeni sekmede) (metin CC BY-SA 4.0), konum: Wikidata.

Konum ve yol tarifi

Gaziantep'da gezilecek diğer yerler

Ören yeri · Gaziantep

Karkamış

Karkamış (Hititçe: Kargamiş, Mısırca: Karkameşa, Grekçe: Εὔρωπος, Latince: Europus), geçmişi Erken Bakır Çağı'na dek uzanan ve günümüzde Türkiye ile Suriye…

Foto: Hans van Deukeren ( talk ), CC BY-SA 3.0

Antik kent · Gaziantep

Zeugma

Zeugma, Gaziantep'in Nizip ilçesine bağlı Belkıs köyünde bulunan antik yerleşim. Asur Ticaret Kolonileri Çağından beri Fırat nehrini geçmek isteyen ticaret…

Foto: Anadolu, CC BY-SA 3.0

Kale · Gaziantep

Gaziantep Kalesi

Gaziantep Kalesi, Gaziantep'in merkezindeki bir tepeye kurulmuş olan kaledir. Ne zaman inşa edildiği bilinmemekle birlikte, Hititler döneminde gözlem amaçlı…

Foto: Klaus-Peter Simon, CC BY-SA 3.0

Müze · Gaziantep

Zeugma Mozaik Müzesi

Zeugma Mozaik Müzesi, 9 Eylül 2011 tarihinde Gaziantep'te açılan ve 1700 metrekarelik mozaik ile dünyanın ikinci büyük mozaik müzesi olma özelliğini taşıyan…

Foto: atomsaskal, CC BY-SA 3.0

Ören yeri · Gaziantep

Rumkale

Rumkale veya Urumgala Gaziantep'in Nizip ilçesi sınırları içinde bulunan ve günümüzde Nizip-Birecik Barajı gölünün oluşmasıyla doğmuş bir yarımadada yer alan…

Foto: Ferrus, Public domain

Ören yeri · Gaziantep

Zincirli Höyük

Zincirli Höyük Gaziantep il merkezinin batısında, İslahiye ilçesinin 10 km. kuzeyinde yer alan bir höyüktür. Amanos Dağları'ndan doğu - batı yönünde geçit…

Foto: Dosseman, CC BY-SA 4.0

Ören yeri · Gaziantep

Tilbaşar Kalesi

Tilbaşar Kalesi ya da Tilbeşar (Süryanice: Tel Bshir, Arapça: Tell Bāshir , Ermenice: Թլպաշար), Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu bölgesinde, Gaziantep ilinin…

Kilise · Gaziantep

Kurtuluş Camii

Kurtuluş Cami veya Antep Meryem Ana Kilisesi veya Surp Asdvadzadzin Katedrali (Ermenice: Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի Surp Asdvadzadzin Egeğedzi), Gaziantep'te…

Foto: Dosseman, CC BY-SA 4.0

Yorumlar (0)

Misafir olarak yazıyorsun · Giriş yap ya da bilgilerini yaz.

Yorumlar editör onayından sonra görünür.

Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.