Kilise · Ardahan
Petobani Kilisesi
Petobani Kilisesi (Gürcüce: პეტობანის ეკლესია), Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı ve eski adı Petobani olan Kalkankaya köyünde Orta Çağ'dan kalma Gürcü kilisesidir.
Tarihçe
Petobani Kilisesi, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Samtshe'nin Türkiye'de kalan kısmında yer alır. Nitekim bu bölge ve kilisenin yer aldığı Petobani köyünü Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin "Bedoban" (بدوبان) adıyla kaydettiği yerleşim, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde üç ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bedoban-i Ulya (بدوبان علیا), Bedoban-i Süfla (بدوبان سفلا) ve Bedoban-i Vasat (بدوبان وسطا) olarak kaydedilmiş olan bu üç köyün nüfusu 27 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bu köylerin Gürcü yerleşimleri olduğu Osmanlı Devleti'ne vergi vermekle yükümlü hane reislerinin adlarından da anlaşılmaktadır. Bir köy kilisesi olan Petobani Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır. Petobani (პეტობანი) adı, "Petre'nin köyü" anlamındaki "Petres Ubani"den (პეტრეს უბანი) değişime uğramış olabilir.
Mimari
Petobani Kilisesi, köyün güneybatı kesimindeki dış mahallede yer alır. Günümüzde samanlık olarak kullanılan tek nefli kilisenin (9,9 × 7,2 m) bugüne ulaşan duvarları, 4-5 metre yüksekliktedir. Bu duvarların kaplama taşları tamamen sökülmüştür. Kilisenin dışında, kuzeybatı tarafında, yerden yüksekliği 1,7 metre olan ve üzerinde, Gürcü alfabesini Asomtavruli harfleriyle 14 satırlık Gürcüce bir yazının yer aldığı bir taş bulunmaktadır. Bu metin, yazının sadece bir bölümüdür. Yazının bir ölünün arkasından verilen yemeğin (agape) kurallarına ait olduğu anlaşılmaktadır. Bu taşın ebatları 50 × 20 cm, kalınlığı ise 20 cm’dir. Bu yazılı taşın kilisenin duvarının kaplama taşlarından biri olduğu tahmin edilmektedir. Gürcüce yazı Temo Cocua tarafından aşağıdaki gibi okunmuştur: "[...]|[------]დთ მწ[----------]|[----] სწორითა ფას[ითა] [---]|[--] კერძი მ{ა}თ{ი}ვე (?) მ[-----]|[--]რავ{ა}დ ს{უ}ლისა ჩ{ე}მისა [-----]|[--]. გამიკუეთ{ე}ს კურა[ძალი]|[სა]გ{ა}ნ (?) შ{ა}ფ{ა}თÁ (?) დღე. უკ{უე}თ[უ] [----]|[---]ხლისა ხუც{ე}სი ამ[-----]|[---]სლმ{ა}ნ ეკლეს{ი}ამ{ა}ნ მ[-----]|[--]ლი გამიჩ{ი}ნ{ო}ს, ჩ{ე}მ{ი}სა კრ[------]|[--]. ვინ ესე დაწერ[ილი] [შე]|[მი]ცვალო{ს}, კრ{უ}ლ[მცა] [არ]|[ს] [ღ]{მრ}თისა პ{ი}რ{ი}თ<ი>{ა} მკ{უ}დ[არი] | [და] ცოცხ{ა}ლ[ი] [მისი] | [--]ა დაიუ[რვო]ნ [-----] | [...] | [...] (?)"
Kaynak: Vikipedi (yeni sekmede) (metin CC BY-SA 4.0), konum: Wikidata.
Konum ve yol tarifi
Ardahan'da gezilecek diğer yerler
Göl · Ardahan
Aktaş Gölü
Aktaş Gölü (Gürcüce: კარწახის ტბა / Kartzahi Gölü), Ardahan iliyle Gürcistan sınırında bulunan tektonik oluşumlu bir göldür. Gölün kıyısında yer alan Kenarbel…
Foto: Stratovara, CC BY-SA 4.0
Göl · Ardahan
Çıldır Gölü
Çıldır Gölü, Ardahan ve Kars il sınırları içerisinde kalan bir göldür. Eskiden Palakatsio Gölü olarak adlandırılıyordu. Çıldır Gölü, 123 km2 alanı ile Doğu…
Foto: NASA, Public domain
Kale · Ardahan
Caki Kalesi
Caki Kalesi (Gürcüce: ჯაყის ციხე; okunuşu: “caqis tsih’e”), tarihsel Samtshe bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı Yurtbekler köyünün…
Foto: Unknown author Unknown author, Public domain
Manastır · Ardahan
Ali Manastırı
Ali Manastırı, tam adı Ali Aziz Giorgi Manastırı, (Gürcüce: ალის წმინდა გიორგის მონასტერი; okunuşu: "alis ts'minda giorgis monast'eri"), tarihsel Samtshe…
Foto: Dmitri Yermakov, Public domain
Dağ · Ardahan
Kısır Dağı (Ardahan)
Kısır Dağı,Ardahan ilinin Çıldır ilçesinde, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan yüksek dağlardan biridir. İl topraklarının güney kesiminde, Ardahan havzasında…
Kilise · Ardahan
Çaisi Kilisesi
Çaisi Kilisesi (Gürcüce: ჩაისის ეკლესია), tarihsel Cavaheti bölgesinin Türkiye kısmında, günümüzde Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı ve eski adı Çaisi olan…
Kilise · Ardahan
Tskarostavi Kilisesi
Tzkarostavi Kilisesi (Gürcüce: წყაროსთავის საეპისკოპოსო ტაძარი), tarihsel Cavaheti bölgesinde erken Orta Çağ'da inşa edilmiş olan Gürcü piskoposluk…
Kilise · Ardahan
Guguba Kilisesi
Goguba Kilisesi (Gürcüce: გოგუბის ეკლესია; okunuşu: “gogubis eklesia”), Guguba Kilisesi ve Ugubo Kilisesi olarak da bilinir, tarihsel Eruşeti bölgesinde…
Foto: Dmitri Yermakov, Public domain
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.