İçeriğe geç
bulvebil
Kahramanmaraş

Ören yeri · Yozgat

Alişar Höyüğü

Alişar Höyüğü
Fotoğraf: Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0

Alişar Höyüğü, Yozgat'ın 45 km güneydoğusunda, Sorgun ilçesine bağlı Alişar köyünün kuzeyinde bulunan bir höyüktür.

Tarih

Alişar Höyük'te yerleşim Neolitik Dönem'den başlayarak Kalkolitik, Tunç Çağı ve Hitit dönemleri boyunca devam etmiş ve Frig dönemine kadar sürmüştür. Ayrıca Geç Roma veya Bizans dönemine ait bir kilisenin kalıntıları da bulunmuştur. Neolitik dönemde (höyük yüzeyinin 26 metre altında ve ana toprağın yaklaşık 11 metre üzerinde bulunan) yerleşim yeri bir gölün ortasındaydı ve yerleşim höyükle sınırlıydı. Kalkolitik Çağ'da bölge kurumaya başladıkça yerleşim yavaş yavaş höyükten dışarı yayıldı ve dış savunma yapıları inşa edildi. Sonunda Erken Tunç Çağı'nda kapıları olan büyük bir savunma surları inşa edildi. Nihayet bölgenin en önemli şehri haline geldi.

Güneyindeki Kaniş (Kültepe) gibi, MÖ 2. binyılda Asurlu tüccarların geldiği bir ticaret merkezi haline geldi. Bulunan Kapadokya tipinde Eski Asurca yazılmış elli üç (kopyaları da dahil) çivi yazılı tabletlere göre, o dönem Anadolu'sunda tipik bir Asur ticaret merkezinin özelliklerini göstermektedir. Sonra şehir imha oldu; bu, yarı-efsanevi Hitit kralı Anitta'nın istilası sonucu olmuş olabilir. Anitta'nın Kussar adında bir şehri ele geçirdiğine dair kayıtlar vardır ve bu şehrin Alişar Höyük olduğu anlaşılabilmektedir. Hititler sonra kuzeyde bulunan Hattuşaş'ı başkent yaptılar. MÖ 1400-1200 döneminde Alişar muhtemelen Ankuwa adlı bir taşra kasabası idi. Çoğu Hitit yerleşkeleri gibi Geç Tunç Çağının sonunda, MÖ 12. yüzyılda yanıp imha edildi. Daha sonra Frigler burayı ele geçirdiler. Alişar yakınlarında Kerkenes'te Friglerden kalma büyük bir Demir Çağ kenti bulunmaktadır.

Kazılar

Bir çukura kurulan höyük 520x350 m ölçülerinde olup, 30 m yüksekliği ile Anadolu'nun büyük höyüklerinden biridir. Burası 1927-32 yıllari arasında Chicago Üniversitesi'nden Hans Henning von der Osten başkanlığında bir ekip tarafından kazılmıştır. Sonunda eski, (doğu-batı), (güney - kuzey) yollarının birleştiği merkeze yakın yerde Alişar Höyük meydana çıkarılmıştır. Burada bulunan kalıntılar Ankara'daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmektedir. Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri Projesi aracılığıyla 1992 kazılar tekrar başlatılmıştır. Kazılar Ronald Gorny idaresinde Chicago Üniversitesi'nden bir ekip tarafından yürütülmektedir. Höyüğün ilk kuruluşundaki hali (MÖ 3200-2600) dörtgen planlı, kerpiç duvarlı, düz damlı evleriyle basit bir köy görünümündedir. Bundan sonraki devirlerde şehrin iç kalesi olduğu, evlerin belirli bir plana göre yapıldığı ve bazılarında duvarların içten ve dıştan sıvandığı görülür. Bu devirde şehir surla çevrilmiştir. Mezopotamya ile kültür alış verişinin bu devirde başladığı anlaşılmaktadır. Üçüncü devirde ise, iki sur da, yani iç kale ve dış kale kuvvetlendirilmiş, iç kalenin alanı genişletilmiştir. Bu devir, MÖ 2200-2000 yılları arasında olup, Hitit çağına kadar devam eder. Dördüncü devre gelince, Alişar'ın gelişmeleri iyice seçilebilmektedir. MÖ 2000-1500 yılları arasında Alişar büyük bir şehir hüviyetine bürünmüştür. Eski tunç çağının tersine, Hititler alt şehri yurtlandırmışlardır, yine alt şehir eski Hitit çağını karakterlendiren büyük bir surla sağlamlaştırılmıştır. Şehir, geniş planlı kale kapıları, yeraltı yolları ve yer yer kulelerle kuvvetlendirilerek savunmalı bir hale getirilmiştir. Büyük Hitit çağında (MÖ 1400-1200) önemini kaybetmeyen höyük, yine küçük bir yerleşme alanı olmuştur. Beşinci devirde MÖ 1200 - 700 yıllarında Alişar'da, Hitit - Frig Kültürü görülür. Artık bu devirden sonra alt şehir önemini kaybetmiştir. Bundan sonra şehirde ortaya çıkan eserler Frig kültürünün ağırlığını ortaya koymuştur. Bu çağda iç kale eski temelleri üzerine yeniden yapılmışsa da MÖ 19. yüzyıla ait olan ilk yapı katının iç kale suru bir yangınla ortadan kalkmıştır. Frig devrinden sonra önemini iyice kaybeden Alişar; Med, Pers, Helenistik çağ, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı devirlerini yaşamışsa da bu devirlerden söz edilebilecek önemli izler yoktur.

Kaynak: Vikipedi (yeni sekmede) (metin CC BY-SA 4.0), konum: Wikidata.

Konum ve yol tarifi

Yozgat'da gezilecek diğer yerler

Cami · Yozgat

Çapanoğlu Camii

Çapanoğlu Camii, Osmanlı döneminin Bozok Sancağı valisi Çapanoğlu Mustafa Bey tarafından 1779 tarihinde Yozgat şehir merkezinde yaptırılan cami. Cami halk…

Foto: User:Matilabey, CC BY-SA 3.0

Ören yeri · Yozgat

Kerkenes

Kerkenes Dağı, Yozgat il merkezinin güneydoğusunda, Şahmuratlı köyünün 5 km batısında, Kapadokya Ovası'nın kuzey ucunda yer alan bir höyüktür. Anadolu…

Foto: Seraksin, CC BY-SA 4.0

Ören yeri · Yozgat

Tavium

Tavium veya Tavia (Grekçe: Τάουιον, romanize: Taouion; Latince: Taouion veya Tavium), Galatya'daki Trocmi kabilesinin en büyük şehriydi. Trocmiler, MÖ. 3.…

Müze · Yozgat

Yozgat Müzesi

Yozgat Müzesi, Türkiye'nin Yozgat kent merkezinde bulunan arkeoloji ve etnografya müzesi. 1985 yılında ziyarete açılan müze, Nizamoğlu Köşkü adı iki katlı eski…

Foto: Pollock De Martin, CC BY-SA 4.0

Ören yeri · Yozgat

Kral Kızı Hamamı

Basilica Therma, diğer adlarıyla Terzili Hamam, Kral Hamamı, Kral Kızı Hamamı veya Sarıkaya Roma Hamamı, Türkiye'nin Yozgat ilinin Sarıkaya ilçesinde yer alan…

Foto: Seraksin, CC BY-SA 4.0

Ören yeri · Yozgat

Çadır Höyük

Çadır Höyük, Yozgat İl sınırları içindeki Alişar Höyüğü'nün 13 km. kuzeybatısında, Sorgun İlçesi'nin güneydoğusunda Kanak Suyu Ovası'nda, Peyniryemez Köyü…

Ören yeri · Yozgat

Mercimektepe Höyüğü

Mercimektepe Höyüğü, Yozgat İl merkezinin hemen doğusunda yer alan bir höyüktür. Çengeltepe Höyüğü ile karşı karşıyadır. İki höyüğü arasından Yozgat - Sivas…

Ören yeri · Yozgat

Çengeltepe Höyüğü

Çengeltepe Höyüğü, Yozgat İl merkezinin hemen 500 metre doğusunda, Sivas karayolunun güneyinde yer alan bir höyüktür. Hemen kuzeyinde Mercimektepe Höyüğü…

Yorumlar (0)

Misafir olarak yazıyorsun · Giriş yap ya da bilgilerini yaz.

Yorumlar editör onayından sonra görünür.

Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.