Manastır · Trabzon
Sümela Manastırı
Sümela Manastırı (Yunanca: Μονή Παναγίας Σουμελά Moni Panagias Sumela veya Moni Theotokou Soumela), Trabzon'un Maçka ilçesindeki Altındere Vadisi Millî Parkı sınırları içerisinde Meryem Ana Deresi'nin (Antik Yunanca adı: Panagia) batı yamaçlarında yer alan, Kara (Antik Yunanca adı: Mela) tepesinin üzerinde ve deniz seviyesinden 1.150 m yükseklikte konumlanmış Rum Ortodoks manastır ve kilise kompleksidir. MS 386 yılında inşa edilen yapı, 1923'te Türkiye ile Yunanistan mübadelesinden dolayı bir süre boş kalmış ve bugün müzeye çevirilmiştir.
Tarihçe
Kilisenin MS 365-395 tarihleri arasında inşa edildiği sanılmaktadır. Anadolu'da sıkça rastlanılan Kapadokya kiliseleri tarzında yapılmıştır; hatta Trabzon'da Maşatlık mevkiinde benzeri bir mağara kilisesi daha vardır. Kilisenin ilk kuruluşu ile manastır haline dönüşümü arasındaki bin yıllık dönem hakkında fazla bir şey bilinmemektedir. Karadeniz Rumları arasında anlatılan bir efsaneye göre Atinalı Barnabas ile Sophronios adlı iki keşiş aynı rüyayı görmüşler; rüyalarında, İsa'nın öğrencilerinden Aziz Luka'nın yaptığı üç Panagia ikonundan, Meryem'in bebek İsa'yı kollarında tuttuğu ikonun bulunduğu yer olarak Sümela'nın yerini görmüşler. Bunun üzerine birbirlerinden habersiz olarak deniz yoluyla Trabzon'a gelmiş, orada karşılaşıp gördükleri rüyaları birbirlerine anlatmış ve ilk kilisenin temelini atmışlardır. Bununla birlikte manastırdaki fresklerde sıkça yer alıp, özel bir önem verilen Trabzon İmparatoru III. Aleksios'un (1349-1390) manastırın gerçek kurucusu olduğu sanılmaktadır. 14. yüzyılda Türkmen akınlarına maruz kalan kentin savunmasında ileri karakol görevi üstlenen manastırın statüsünde Osmanlı fethinden sonra bir değişiklik olmamıştır. Yavuz Sultan Selim'in Trabzon'daki şehzadeliği sırasında buraya iki büyük şamdan hediye ettiği bilinmektedir. Fatih Sultan Mehmed, II. Murat, I. Selim, II. Selim, III. Murad, İbrahim, IV. Mehmed, II. Süleyman ve III. Ahmed'in de manastırla ilgili birer fermanları bulunmaktadır. Osmanlı döneminde manastıra sağlanan imtiyazlar, Trabzon ve Gümüşhane bölgesinin İslamlaşması sırasında özellikle Maçka ve kuzey Gümüşhane'de Hristiyan ve gizli Hristiyan köyleri ile çevrili bir alan oluşturmuştur. 18 Nisan 1916'dan 24 Şubat 1918'e kadar süren Rus işgali sırasında Maçka civarındaki diğer manastırlar gibi bağımsız bir Pontus devleti kurmak isteyen Rum milislerin karargahı olmuş, zorunlu nüfus mübadelesi ile bölgedeki Hristiyanların Yunanistan'a gönderilmesinin ardından önemini yitirerek T.C. Kültür Bakanlığı tarafından yakın zamanda onarılana dek kaderine terk edilmiştir. Yunanistan'a mübadele ile göçen Karadenizli Rumlar Karaferye (Veria) kentinde Sümela adını verdikleri yeni bir kilise inşa etmişlerdir. Her yıl Ağustos ayında tıpkı geçmişte Trabzon Sümela'da yaptıkları gibi yeni manastırın çevresinde geniş katılımlı şenlikler düzenlemektedirler. 2010 yılında Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'nin izni ile Hristiyanlarca Meryem Ana'nın göğe yükseliş günü olarak kabul edilen ve kutsal sayılan 15 Ağustos günü 88 yıl aradan sonra ilk ayin düzenlenmiş, ayini İstanbul Rum Ortodoks Patrikhanesi Ekümenik Patriği I. Bartholomeos yönetmiştir.
Freskler
Kilisenin içi fresklerle kaplıdır:
Kilise içinde Meryem figürleri Gürcülerin kullandıkları Gürcü Madonna şeklinde resmedilmiştir. Asıl kilisenin apsis kısmında, güney duvarında yukarıda Meryem'in doğuşu ve mabede sunuluşu, tebliğ, İsa'nın doğuşu, mabede sunuluşu ve hayatı, altta İncilden resimler. Güney kapısında Meryem'in ölümü ve havariler. Kilisenin doğuya bakan yukarı kısmında 2. sırada tekvin, Ademin yaratılışı, Havva'nın yaratılışı, Tanrı'ın tembihi, İsyan (Adem ile Havva'nın yasak meyveyi yemeleri), Cennetten kovulma. 3. sırada: Dirilme, Thomas'ın şüphesi, Kabirde bir melek, Nikaia (İznik) konsili. Apsis kısmının dışında, yukarıda Mikâil, Cebrail bulunmaktadır
Kaynak: Vikipedi (yeni sekmede) (metin CC BY-SA 4.0), konum: Wikidata.
Konum ve yol tarifi
Trabzon'da gezilecek diğer yerler
Kilise · Trabzon
Ayasofya Camii, Trabzon
Ayasofya (resmî adıyla Ayasofya Camii) ya da eskiden Ayasofya Kilisesi (Yunanca: Ἁγία Σοφία), Trabzon'un Fatih Mahallesi'nde bulunan kiliseden çevrilmiş bir…
Foto: reibai, CC BY 2.0
Göl · Trabzon
Uzungöl
Uzungöl, Türkiye'nin Trabzon ilinde yer alan bir heyelan set gölüdür. Çaykara ilçesinin Uzungöl Mahallesi'nde bulunur. Yamaçlardan düşen kayaların, Haldizen…
Foto: İhsan Deniz Kılıçoğlu, CC BY-SA 3.0
Cami · Trabzon
Fatih Camii
Büyük Fatih Camii, eskiden Panagia Hrisokefalos Kilisesi (Yunanca: Παναγία Χρυσοκέφαλος "Altınbaşlı Meryemana"), Trabzon'un Ortahisar ilçesinde bulunan bir…
Foto: Karabasan61, CC BY-SA 4.0
Cami · Trabzon
Yeni Cuma Camii
Yeni Cuma Camii veya Hagios Evgenios Kilisesi, Trabzon'un Ortahisar ilçesinin Yenicuma Mahallesi'nde yer alan bir tarihi yapı. Eskiden kilise ve cami olarak…
Foto: Francesco Bini, CC BY-SA 4.0
Kilise · Trabzon
Küçük Ayvasıl Kilisesi
Küçük Ayvasıl Kilisesi veya Azize Anna Kilisesi (Yunanca: Ἁγία Άννα), Trabzon'daki en eski kiliselerden biridir. Üç nefli olan yapı, yığma taşlardan…
Foto: Francesco Bini, CC BY-SA 4.0
Müze · Trabzon
Trabzon Müzesi
Trabzon Müzesi olarak düzenlenen Kostaki Konağı (Yunanca: Μέγαρο Κωστάκη Megaro Kostaki), Ortahisar ilçesinin Zeytinlik Caddesi'nde 1900'lü yılların başlarında…
Foto: Radosław Botev, Attribution
Manastır · Trabzon
Kuştul Manastırı
Kuştul Manastırı veya Hızır İlyas Manastırı (Yunanca: Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα Iera Moni tou Agiou Georgiou Peisteriota "Aziz George…
Foto: Macukali, CC BY-SA 3.0
Kilise · Trabzon
Vazelon Manastırı
Vazelon Manastırı ya da diğer adıyla Aziz John Vazelon Manastırı (Yunanca: Μονή Βαζελώνος, romanize: Moni Vazelonos), Trabzon'un Maçka ilçesinde bir…
Foto: Ingo Leonard, CC BY-SA 4.0
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.