İçeriğe geç
bulvebil
Sivas

Cami · Sivas

Gökmedrese

Gökmedrese
Fotoğraf: Tt5361, CC BY-SA 4.0

Gök Medrese veya banisinden dolayı Sahibiye Medresesi olarak da adlandırılan, Türkiye'nin Sivas kentinde bulunan bir İslam medresesidir. Selçuklu mimarisinin önemli yapılarından birisi olarak kabul edilir. Diğer Selçuklu medreseleriyle birlikte 15 Nisan 2014 tarihinde UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmak üzere aday gösterilmiştir.

Tarihi

Gök Medrese, Anadolu Selçuklu Devleti'nde III. Gıyâseddin Keyhüsrev döneminde, 1271 yılında Rum Selçuklu veziri Sahip Ata Fahreddin Ali'nin dini bir vakfı olarak, mimar Kaluyan el-Konevî tarafından inşa edilmiştir. Medrese, adını turkuaz renkli çinilerinden almaktadır.

Bölümleri

Taç kapısının yan sütunca başlıkları üzerinde karşılıklı olarak yazılı imzaya göre Gök medresenin mimarı Konyalı Kaluyan'dır. Taç kapının üzerindeki kitabede şöyle yazılmıştır: عمر في ايام دولة السلطان الاعظم شاهنشاه المعظم غياث الدنيا و الدين كيخسرو بن قليج آرسلان خلد الله دولته "Ulu sultan, yüce şahlar şahı, dünya ve dinin yardımcısı Kılıç Arslan oğlu Keyhüsrev’in devleti zamanında yapılmıştır. Allah devletini daim eylesin."

Çifte minareli taç kapısı ve kapının üzerindeki süslemeler, yapının en görkemli bölümüdür. Süslemelerde 9 tür hayvan başı, yıldız ve hayat ağacı motifleri kullanılmıştır. Duvarları yontma kalker taşından yapılan medresenin minareleri 25 m uzunluğundadır. Üzengi taşlarının üzerindeki süslemede koç, tilki, boğa, ördek, at, kuş, aslan, yılan ve fil olmak üzere dokuz adet hayvan başı vardır. Bazı araştırmacılar bu figürlerin 12 Hayvanlı Türk Takvimi ile bağlantılı olduğunu öne sürmüşlerdir. Gök Medrese açık avlulu dört eyvan şemasının uygulandığı iki katlı olduğu iddia edilen bir medresedir. Plastik sanatın şaheserlerinden olan taç kapıda mermer malzeme nedeniyle ışık gölge sistemi genel görünümünü etkilemektedir. Ayrıca sırlı tuğla ve mavi çini işçilikli tuğla örgülü minarelerde taç kapıya daha da önem kazandırmaktadır. Cephenin solunda üç dilimli kemeri, iki satırlık kitabesi ve üç yönü dolaşan geometrik bordürüyle çeşmesi cepheyi daha hareketlendirmiştir. Bu hareketliliği sağ ve sol tarafta benzemeli pencereler ve bekitme kuleler tamamlamaktadır. Medrese taç kapının üst iki köşesinde iç içe girmiş hayvan başları doldurmaktadır.

Minare kaidelerinden aşağı doğru inen mermer yüzeyde büyük boyutlarda geometrik, yazı ve bitkisel motifler simetrik durumda ve plastik görünümünde yapılmıştır. Medreseye girişte sağda mescidi bulunmaktadır. Ahşap minberi sonradan yapılmıştır. Mihrabın büyük bir kısmı günümüze kadar gelebilmiştir. Çini ile kaplı olup üzerinde Ayet-el Kürsi yazılıdır. Üçgenler ile kubbeye geçişin sağlandığı mescidin kubbesi ve etekleri de çini tezyinatlıdır. Girişin solundaki kare planlı kubbeli oda ise Dar-ül Hadis bölümüdür. İç duvarları sıvanmıştır. Üzeri açık dikdörtgen planlı iç avlunun ortasında bir havuzu olması gerekir. Bugün yapının içinde bu havuzun mermer taşları hala durmaktadır. Anadolu'da bilinen en büyük Selçuklu havuzudur. 22 köşeli poligonil bir plana sahiptir. Avlunun kuzey ve güneyinde altı sütun üzerine inşa edilmiş bir revak kısmı bulunmaktadır. Bu revakların gerisinde küçük kapılardan hücrelere girilir. Doğu yönündeki ana eyvanı yıkılmış yerine mevcut taş ve kitabelerle bir duvar örülmüştür. Kuzey ve güneydeki yan eyvanların içi çini tezyinatla süslüdür. 1934-1967 yılları arasında müze olarak kullanılmıştır. 1978 yılında ilk önemli restorasyon ve kazı çalışması yapılmıştır.

Kaynak: Vikipedi (yeni sekmede) (metin CC BY-SA 4.0), konum: Wikidata.

Konum ve yol tarifi

Sivas'da gezilecek diğer yerler

Cami · Sivas

Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası

Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası, Sivas'ın Divriği ilçesinde bulunan tarihi cami ve hastanedir. UNESCO Dünya Mirası listesindedir. Cami 1228–29 yıllarında…

Foto: R Prazeres, CC BY-SA 4.0

Cami · Sivas

Sivas Ulu Camii

Sivas Ulu Cami, Anadolu Selçuklu Devleti sultanı II. Kılıç Arslan'ın ülkeyi 11 oğlu arasında paylaştırmasıyla Sivas-Aksaray arasındaki bölgeye hükümdar olan…

Foto: Jarekt, CC BY-SA 3.0

Antik kent · Sivas

Sarissa

Kuşaklı örenyeri olarak bilinen Sarissa, Hititlerin önemli yerleşimlerinden ve büyük kentlerinden biriydi. Yapılan kazılarda büyük bir tapınak, bir mektup…

Foto: Klaus-Peter Simon, CC BY-SA 3.0

Manastır · Sivas

Surp Nişan Manastırı

Sivastia Aziz Nişan Manastırı (Ermenice: Սուրբ Նշան վանք Սեբաստիո Surp Nşan vank' Sepasdia), 11. yüzyılda kurulmuş ve Sivas (eski Sivastiya)'da yer almış olan…

Foto: անհայտ, Public domain

Müze · Sivas

Sivas Atatürk ve Kongre Müzesi

Sivas Atatürk ve Kongre Müzesi, Sivas'ta bulunan bir müzedir. Daha önce okul olarak kullanılan müze (Osmanlıca: Sivas Mekteb-i Sultânîsi), 1887'de öğretime…

Foto: Avniyazici, CC BY-SA 3.0

Kilise · Sivas

Surp Minas Kilisesi

Surp Minas Kilisesi (Alakilise, Ermenice: Սուրբ Մինաս Surb Minas) Türkiye'nin Sivas iline bağlı Zara ilçesinde 13. yüzyılda inşa edilen tarihî bir Ermeni…

Müze · Sivas

Sivas Arkeoloji Müzesi

Sivas Arkeoloji Müzesi, 1914 yılında Vali Ahmed Muammer Bey tarafından Mekteb-i Sanayi İmalathanesi olarak inşa edilmiştir. 1983 yılında müze olarak hizmet…

Foto: Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0

Cami · Sivas

Şeyh Hasan Bey Türbesi

Güdük Minare, Şeyh Hasan Türbesi veya Dabaz Tekkesi, Sivas kentinde bulunan 14. yüzyıldan kalma bir türbedir. Eretna Beyliği dönemine ait olan yapı, 1347…

Yorumlar (0)

Misafir olarak yazıyorsun · Giriş yap ya da bilgilerini yaz.

Yorumlar editör onayından sonra görünür.

Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz.